⚡ Hızlı Özet

🔬 Neden Mevsime Göre Bakım Değişmeli?

Cildiniz statik bir organ değil — çevresel koşullara sürekli tepki veriyor. Hava sıcaklığı, nem oranı, UV indeksi ve rüzgâr gibi faktörler cilt bariyerinin (stratum corneum) yapısını ve işlevini doğrudan etkiliyor (Engebretsen KA et al., 2016).

Kışın düşen nem ve soğuk hava transepidermal su kaybını (TEWL) artırır — yani cildiniz suyu daha hızlı kaybeder. Yazın ise UV radyasyonu, terleme ve artan sebum üretimi bambaşka sorunlar yaratır (Wan MJ et al., 2019).

💊 Tek Cümleyle

Cildiniz hava durumuna göre farklı tepki verir. Yıl boyunca aynı rutin kullanmak, kışın şort yazın mont giymek gibidir.

🌡️ Nem ve Sıcaklık Cilde Ne Yapar?

Nem Oranı

Ortam nemi %30'un altına düştüğünde cilt bariyeri bozulmaya başlar. Stratum corneum'daki (cildin en dış tabakası) doğal nem faktörleri (NMF) yetersiz kalır ve su kaybı hızlanır (Rawlings AV & Matts PJ, 2005).

Tam tersi: nem %70'in üzerindeyken ter buharlaşamaz, gözenekler tıkanır ve akne riski artar. İdeal nem aralığı cilt için %40-60 civarıdır.

Sıcaklık

Sıcaklık her 1°C arttığında sebum üretimi yaklaşık %10 artar (Youn SW et al., 2005). Soğuk hava ise kan damarlarını büzer — cildin beslenmesi azalır, kuruluk ve kızarıklık artar.

💊 Tek Cümleyle

Nem düşük = cilt su kaybeder, çatlar. Nem yüksek + sıcak = yağ artar, akne patlar. İkisi de cilt bariyerini zorlar.

Çevresel Faktör Cilt Üzerindeki Etki Pratik Sonuç
Düşük nem (<%30) TEWL artar, NMF yetersiz kalır Kuruluk, pullanma, bariyer hasarı
Yüksek nem (>%70) Ter buharlaşamaz, gözenekler tıkanır Akne, milya, fungal enfeksiyonlar
Soğuk (<10°C) Vazokonstrüksiyon, sebum azalır Kızarıklık, çatlamalar, hassasiyet
Sıcak (>30°C) Sebum %10+/°C artar, terleme artar Parlaklık, akne, gözenek genişlemesi
UV radyasyonu DNA hasarı, kolajen yıkımı, melanin artışı Yaşlanma, lekeler, kanser riski
Rüzgâr Yüzey nemini hızla buharlaştırır Dudak çatlağı, kuru cilt alevlenmesi
Mevsim 1
❄️ Kış: Bariyer Savunma Sezonu

❄️ Kış — Düşük Nem, Bariyer Hasarı, Seramid İhtiyacı

Kış, cildinizin en zor mevsimi. Dışarıda soğuk ve kuru hava, içeride ise merkezi ısıtma — ikisi de nemi çekiyor. Sonuç: transepidermal su kaybı (TEWL) kış aylarında yazın neredeyse iki katına çıkabiliyor (Engebretsen KA et al., 2016).

Kuru cilt, egzama ve rozasea gibi durumlar kışın alevlenir. Sebep basit: cilt bariyeri zayıflıyor. Stratum corneum'daki lipidler (seramidler, kolesterol, yağ asitleri) soğuk ve kuru havada bozulur.

💊 Tek Cümleyle

Kışın cildiniz su kaybeder ve bariyer çatlar. Strateji: su kaybını engellemek, bariyeri tamir etmek.

☀️ Kış Sabah Rutini

🌅 Sabah Rutini — Kış
  1. Temizleme: Süt veya krem bazlı nazik temizleyici (köpüren temizleyicilerden kaçının — surfaktan cildi daha da kurutur).
  2. Nem serumu: Hyaluronik asit serumu — nemli cilde uygulayın. HA kuru havada ciltten nem çekebilir, bu yüzden hemen üzerine krem sürün (Papakonstantinou E et al., 2012).
  3. Nemlendirici: Seramid içeren krem formülasyonu. Seramid 1, 3 ve 6-II kombinasyonu bariyer onarımında altın standart (Coderch L et al., 2003).
  4. SPF: SPF 30+ geniş spektrum. Evet, kışın da! Bulutlu havada bile UVA'nın %80'i cildinize ulaşır.

🌙 Kış Akşam Rutini

🌙 Akşam Rutini — Kış
  1. Temizleme: Çift temizleme (yağ bazlı + su bazlı) — ama ikinci adımda sert köpüren değil, nazik formülasyon.
  2. Aktif madde: Retinoid kullanıyorsanız "sandwich" tekniği uygulayın (nem → retinoid → nem). Kışın retinoid tahrişi artar!
  3. Onarıcı krem: Seramid + kolesterol + serbest yağ asidi üçlüsü içeren zengin krem. Oklüzif bileşenler (shea yağı, petrolatum) su kaybını engeller.
  4. Dudak bakımı: Dudaklarda yağ bezi yok — bariyerleri zayıf. Lanolin veya petrolatum bazlı dudak bakımı şart.

❌ Kışın Kaçınılacaklar

Cilt Tipine Göre Kış İpuçları

💧 Kuru Cilt

Oklüzif katmanları artırın. Gece bakımının son adımı olarak ince bir petrolatum tabakası "slug" tekniğiyle uygulanabilir.

🫧 Yağlı Cilt

Kışın bile yağlı cilt nemlendirici atlamasın. Jel-krem hibrit formülasyonlar idealdir. Sebum azalsa da bariyer yine korunmalı.

🛡️ Hassas Cilt

Aktif madde sayısını minimumda tutun. Parfümsüz, 5 ingrediyenden az formülasyonlar tercih edin. Seramid + panthenol yeterli.

⚖️ Karma Cilt

Bölgesel bakım uygulayın: T-bölgesine hafif krem, yanaklara zengin formülasyon. Tek ürün tüm yüze uymuyor olabilir.

Mevsim 2
🌸 İlkbahar: Geçiş ve Uyanış

🌸 İlkbahar — SPF Artırma, Retinoid Ayarı, Alerji Sezonu

İlkbahar en "kafa karıştıran" mevsim. Bazı günler kış gibi soğuk, ertesi gün güneşli ve sıcak. Cildiniz de bu kararsızlığı yaşıyor. UV indeksi yükselmeye başlıyor ama hava henüz tam ısınmadı.

Ayrıca alerji sezonu! Polenler, çiçek tozları ve rüzgâr cildi tahriş edebilir. Alerjik kontakt dermatit ve atopik dermatit alevlenmeleri ilkbaharda pik yapar (Silverberg JI et al., 2013).

💊 Tek Cümleyle

İlkbahar geçiş dönemi: SPF'i artırın, kremleri hafifletin, retinoid dozunu gözden geçirin ve alerjen maruziyetini azaltın.

☀️ İlkbahar Sabah Rutini

🌅 Sabah Rutini — İlkbahar
  1. Temizleme: Jel veya hafif köpük temizleyici — kış kreminden biraz daha hafif formülasyona geçin.
  2. Antioksidan: C vitamini serumu sabah rutinine eklenebilir. UV korumasını güçlendirir (Pullar JM et al., 2017).
  3. Nemlendirici: Krem-jel hibrit. Kış kreminden hafif ama jelden zengin.
  4. SPF: SPF 30+ → SPF 50'ye geçiş zamanı. UV indeksi yükseliyor! Nisan'dan itibaren SPF 50 kullanın.

🌙 İlkbahar Akşam Rutini

🌙 Akşam Rutini — İlkbahar
  1. Temizleme: Çift temizleme (SPF artık daha yoğun, temiz çıkması önemli).
  2. Eksfoliasyon: AHA/BHA sıklığını kademeli artırın — haftada 1'den 2'ye çıkabilir. Kışın dinlenen cilt artık tolere edebilir.
  3. Retinoid: Kışın "sandwich" tekniğinden yavaşça doğrudan uygulamaya geçilebilir. Ama dikkat: güneşe çıkış arttıysa retinoid dozunu artırmayın, SPF'i artırın.
  4. Nemlendirici: Orta yoğunlukta krem. Oklüzif katmanları azaltabilirsiniz.

❌ İlkbaharda Kaçınılacaklar

⚠️ Alerji Sezonu Uyarısı: Polen ve rüzgâr cilt bariyerini tahriş edebilir. Eve geldiğinizde yüzünüzü yıkayın ve antihistaminik gerekiyorsa doktorunuza danışın. Atopik dermatit hastaları ilkbaharda özellikle dikkatli olmalı (Silverberg JI et al., 2013).

Cilt Tipine Göre İlkbahar İpuçları

💧 Kuru Cilt

Kış kremini hemen bırakmayın. Sabah hafif, akşam zengin formülasyonla "yarım geçiş" yapın.

🫧 Yağlı Cilt

Sebum artmaya başlıyor. BHA (salisilik asit) sıklığını artırabilirsiniz. Mat SPF'e geçiş zamanı.

🛡️ Hassas Cilt

Alerji sezonu hassas cildi çifte zorlayabilir. Aktif madde eklemeyin, bariyer onarımına odaklanın.

⚖️ Karma Cilt

T-bölgesi yağlanmaya, yanaklar hâlâ kuruluğa eğilimli olabilir. Bölgesel strateji sürdürün.

Mevsim 3
☀️ Yaz: UV Savunma Modu

☀️ Yaz — Yüksek UV, Terleme + Akne, Hafif Formülasyon

Yaz, cildinizin en çok UV stresine maruz kaldığı mevsim. UVB yoğunluğu pik yapıyor, UVA ise zaten yıl boyunca sabit. Bir yaz tatilinde yeterli korunmasız geçen 2 hafta, cildinize yılların hasarını verebilir (Young AR et al., 2017).

Sıcakla birlikte sebum üretimi artar, terleme gözenekleri tıkar ve "yaz aknesi" başlar. Üstelik ağır kremler + terleme = mükemmel akne zemini. Yazın strateji: hafiflet, koru, sık yenile.

💊 Tek Cümleyle

Yaz = UV savunması + hafif formülasyon + SPF yenileme. Ağır kremleri rafa kaldırın, güneşten korunmayı birinci öncelik yapın.

☀️ Yaz Sabah Rutini

🌅 Sabah Rutini — Yaz
  1. Temizleme: Hafif jel temizleyici. Terleme kalıntılarını temizleyin ama bariyeri soyma noktasına getirmeyin.
  2. Antioksidan: C vitamini serumu — fotokoruyucu etkisi var. SPF'in destekçisi gibi düşünün (Pullar JM et al., 2017).
  3. Nemlendirici: Su bazlı, hafif jel nemlendirici veya doğrudan SPF (nemlendirici + SPF kombine ürünler yeterli olabilir).
  4. SPF: SPF 50+, geniş spektrum. 2 mg/cm² kuralı: yüze yaklaşık yarım çay kaşığı (1/4-1/3 tatlı kaşığı). Her 2 saatte yeniden uygulayın!

☀️ SPF Yeniden Uygulama Kuralı: SPF'i sabah bir kez sürmek yetmez. Her 2 saatte veya yoğun terleme/yüzme sonrasında yenileyin. Sprey veya pudra SPF formları yenileme için pratik olabilir (Lim HW et al., 2017).

🌙 Yaz Akşam Rutini

🌙 Akşam Rutini — Yaz
  1. Çift temizleme: Yağ bazlı + jel. SPF, ter ve günlük kirleri tamamen çıkarmak çok önemli. Yarım kalmış temizlik = tıkalı gözenek.
  2. Eksfoliasyon: BHA (salisilik asit) yağlı ve akneye eğilimli ciltler için haftada 2-3 kez. BHA yağda çözünür — gözenek içini temizler (Arif T, 2015).
  3. Retinoid: Dikkat! Retinoidler fotosensitivite yaratır. Yazın kullanmaya devam edebilirsiniz AMA sabah SPF'iniz mükemmel olmalı. Alternatif: dozu düşürün veya bakuchiol'e geçici geçiş yapın.
  4. Hafif nemlendirici: Jel veya su bazlı. Oklüzif ağır kremlerden kaçının — gözenekleri tıkar.

❌ Yazın Kaçınılacaklar

Cilt Tipine Göre Yaz İpuçları

💧 Kuru Cilt

Nemlendiriciyi atlamayın — havuz ve deniz suyu kurutur. Akşam HA serumu + hafif krem yeterli olabilir.

🫧 Yağlı Cilt

Niacinamide (%2-5) sebumu azaltır. Mat bitişli SPF seçin. BHA'yı haftada 3'e çıkarabilirsiniz.

🛡️ Hassas Cilt

Mineral (fiziksel) SPF tercih edin — çinko oksit ve titanyum dioksit kimyasal filtrelere göre daha az tahriş eder.

⚖️ Karma Cilt

T-bölgesine mat SPF, yanaklara nemlendirici SPF. Bölgesel yaklaşım yazın kritik.

☀️
Yazın 1 Numaralı Kuralı
Tüm cilt bakım rutininiz birbirine girse bile, tek bir şey yapın: SPF 50+ sürün ve 2 saatte yenileyin. Bu tek adım, yaşlanma ve leke oluşumunun %80'ini önleyebilir (Hughes MCB et al., 2013).
Mevsim 4
🍂 Sonbahar: Onarım Sezonu

🍂 Sonbahar — Retinoid Başlangıç, Eksfoliasyon Artırma, Onarım

Sonbahar, dermatolojide "onarım sezonu" olarak bilinir. UV indeksi düşmeye başlıyor, hava serinliyor — yaz boyunca kullanamadığınız veya azalttığınız aktif maddelere geri dönme zamanı.

Yazın biriken UV hasarı (lekeler, cilt tonu eşitsizliği, ince çizgiler) sonbaharda tedavi edilmeli. Bu dönem retinoid başlatmak veya dozu artırmak için en ideal zaman — UV riski azaldığı için fotosensitivite sorunu en düşük seviyede (Mukherjee S et al., 2006).

💊 Tek Cümleyle

Sonbahar = onarım zamanı. Retinoid başlatın veya dozu artırın, eksfoliasyonu kademeli artırın, yaz hasarını tamir edin.

☀️ Sonbahar Sabah Rutini

🌅 Sabah Rutini — Sonbahar
  1. Temizleme: Jel veya krem temizleyici — hava kuruyor, biraz daha nazik formülasyona geçebilirsiniz.
  2. Antioksidan: C vitamini serumu — yaz hasarından kalan serbest radikallere karşı onarımı destekler.
  3. Nemlendirici: Krem-jel → kreme doğru geçiş. Nem oranı düşmeye başlıyor.
  4. SPF: SPF 30+ hâlâ gerekli. UV indeksi düşse de sıfır değil. Retinoid kullanıyorsanız SPF atlamak yok!

🌙 Sonbahar Akşam Rutini

🌙 Akşam Rutini — Sonbahar
  1. Temizleme: Çift temizleme.
  2. Eksfoliasyon: AHA (glikolik asit %5-10) sıklığını artırabilirsiniz — haftada 2-3 kez. Yaz boyunca biriken ölü hücreleri temizler, cilt tonunu eşitler.
  3. Retinoid: Retinoid başlatmak için en iyi dönem! Düşük dozdan başlayın (retinol %0.25-0.3), haftada 2-3 kez. 4-6 haftada tolerans geliştikçe artırın (Mukherjee S et al., 2006).
  4. Onarıcı nemlendirici: Niacinamide + seramid formülasyonu. Bariyer onarımı + pigmentasyon düzenleme — ikisi bir arada.

❌ Sonbaharda Kaçınılacaklar

Cilt Tipine Göre Sonbahar İpuçları

💧 Kuru Cilt

Retinoid başlarken mutlaka sandwich tekniği (nem-retinoid-nem) kullanın. Retinaldehit, retinolden daha az kurutur.

🫧 Yağlı Cilt

Sonbahar retinoid başlangıcı için ideal. Yağlı cilt retinolü iyi tolere eder. Doğrudan uygulama genellikle sorun yaratmaz.

🛡️ Hassas Cilt

Bakuchiol ile başlayın — retinol benzeri etki, daha az tahriş (Dhaliwal S et al., 2019). Veya retinol %0.1'den en düşük dozla girin.

⚖️ Karma Cilt

T-bölgesine retinoid doğrudan, yanaklara sandwich tekniği ile. Eksfoliasyonu T-bölgesine odaklayın.

🍂
Sonbahar Fırsatını Kaçırmayın
Retinoidler dermatolojinin en güçlü kanıtlı anti-aging silahıdır. Sonbahar, başlamak için en güvenli dönem — düşük UV, serin hava, ideal tolerans koşulları. Her zaman "başlayacağım" diyorsanız, şimdi tam zamanı.

📋 Mevsim Geçişi Kontrol Listesi

Her mevsim değişiminde aşağıdaki adımları takip edin. Birden değişim yapmak yerine 2-3 haftalık kademeli geçiş yapın.

❄️ → 🌸 Kıştan İlkbahara
🌸 → ☀️ İlkbahardan Yaza
☀️ → 🍂 Yazdan Sonbahara
🍂 → ❄️ Sonbahardan Kışa

📊 4 Mevsim Bir Bakışta

Parametre ❄️ Kış 🌸 İlkbahar ☀️ Yaz 🍂 Sonbahar
Temel Strateji Bariyer koruma Kademeli geçiş UV savunma Onarım
Nemlendirici Zengin krem/balm Krem-jel Jel/su bazlı Krem-jel → krem
SPF SPF 30+ SPF 50+ SPF 50+ (sık yenile) SPF 30+
Retinoid Sandwich tekniği Doz koruma Düşük doz / dikkatli Başlat / artır
Eksfoliasyon Minimum (1x/hafta) Kademeli artır BHA odaklı (2-3x) AHA artır (2-3x)
Anahtar İçerik Seramid, petrolatum C vitamini, geçiş Niacinamide, mat SPF Retinoid, AHA
#1 Risk Bariyer hasarı Alerji alevlenmesi UV hasarı + akne Retinoid dermatiti

🔮 Mitler vs Gerçekler

🔮 Mevsimsel Bakım Mitleri
❌ "Kışın güneş kremi gerekmez"
YANLIŞ. UVA ışınları yıl boyunca sabit kalır ve camdan bile geçer. Bulutlu kış günlerinde bile UVA cildinize ulaşıyor. Retinoid kullanıyorsanız SPF kışın da zorunlu (Lim HW et al., 2017).
❌ "Yağlı cilt nemlendirici istemez"
YANLIŞ. Sebum ≠ hidrasyon. Yağlı cilt bolca yağ üretir ama su içeriği düşük olabilir. Nemlendiriciyi atlamak dehidrasyona ve kompansatuar sebum artışına yol açar (Makrantonaki E et al., 2011).
❌ "Yazın retinoid kullanılmaz"
YANLIŞ — ama dikkatli kullanılmalı. Retinoid yazın kesilmek zorunda değil; SPF korumanız mükemmelse devam edebilirsiniz. Alternatif: dozu düşürün veya geçici olarak bakuchiol'e geçin.
❌ "SPF'i bir kez sürmek yeter"
YANLIŞ. SPF zamanla, terle ve dokunmayla etkinliğini kaybeder. Her 2 saatte bir yeniden uygulama gereklidir. Bir çalışma, sabah tek uygulama ile öğleden sonra korumanın %50'den fazla azaldığını gösterdi (Ou-Yang H et al., 2012).
❌ "Soğuk su gözenekleri küçültür"
GEÇİCİ ETKİ. Soğuk su vazokonstrüksiyon yaparak anlık bir "sıkılaşma" hissi verir ama gözenek boyutunu kalıcı olarak değiştirmez. Gözenek boyutu genetik ve elastikiyet ile belirlenir (Lee SJ et al., 2016).
❌ "Kışın eksfoliasyon artırılmalı çünkü cilt kalınlaşır"
TAM TERSİ. Kışın cilt bariyeri zayıf. Agresif eksfoliasyon bariyeri daha da bozar ve kızarıklık, hassasiyet, TEWL artışı yaratır. Kışın eksfoliasyonu azaltın (Engebretsen KA et al., 2016).

🏁 Sonuç: Yıl Boyunca Sağlıklı Cilt İçin 5 Altın Kural

1. Her mevsimde temel üçlü değişmez: Nazik temizleme + nemlendirme + SPF. Formülasyonlar değişir ama bu üçlü her mevsimde olmalı.

2. Kademeli geçiş yapın: Haftada bir ürün değiştirin. Birden tüm rutini değiştirmek cilt bariyerini zorlayabilir.

3. Cildinizi dinleyin: Sıkılık hissediyorsanız daha zengin formülasyona, parlaklık ve tıkanma varsa daha hafifine geçin. Takvim değil, cildinizin tepkisi belirlesin.

4. SPF yıl boyunca: Güneş kremi sadece yaz ürünü değil. Retinoid, AHA, BHA kullanan herkes 12 ay SPF kullanmalı.

5. Sonbaharı onarım fırsatı olarak kullanın: Retinoid başlatma, yaz pigmentasyonu tedavisi ve bariyer güçlendirme için ideal dönem.

🎯
Ana Mesaj
Mevsimsel cilt bakımı lüks değil, gereklilik. Aynı kıyafeti 12 ay giyemezsiniz — cilt bakımı da öyle. Ama karmaşık olmak zorunda da değil: formülasyon yoğunluğunu ve aktif madde dozunu mevsime göre ayarlayın, gerisini cildiniz halledecektir.
⚠️
Bu yazı tıbbi tavsiye değildir. Derindenbilgi'deki içerikler eğitim amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavinin yerini almaz. Herhangi bir ürün veya tedaviye başlamadan önce mutlaka bir dermatoloji doktoruna danışın.

📚 Kaynaklar

  1. Engebretsen KA, Johansen JD, Kezic S, Linneberg A, Thyssen JP. The effect of environmental humidity and temperature on skin barrier function and dermatitis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016;30(2):223–249.
  2. Rawlings AV, Matts PJ. Stratum corneum moisturization at the molecular level: an update in relation to the dry skin cycle. J Invest Dermatol. 2005;124(6):1099–1110.
  3. Youn SW, Kim SJ, Hwang IA, Park KC. Evaluation of facial skin type by sebum secretion: discrepancies between subjective descriptions and sebum secretion. Skin Res Technol. 2002;8(3):168–172.
  4. Coderch L, López O, de la Maza A, Parra JL. Ceramides and skin function. Am J Clin Dermatol. 2003;4(2):107–129.
  5. Papakonstantinou E, Roth M, Karakiulakis G. Hyaluronic acid: a key molecule in skin aging. Dermatoendocrinol. 2012;4(3):253–258.
  6. Pullar JM, Carr AC, Vissers MCM. The roles of vitamin C in skin health. Nutrients. 2017;9(8):866.
  7. Silverberg JI, Hanifin J, Simpson EL. Climatic factors are associated with childhood eczema prevalence in the United States. J Invest Dermatol. 2013;133(7):1752–1759.
  8. Young AR, Claveau J, Rossi AB. Ultraviolet radiation and the skin: photobiology and sunscreen photoprotection. J Am Acad Dermatol. 2017;76(3S1):S100–S109.
  9. Mukherjee S, Date A, Patravale V, Korting HC, Roeder A, Weindl G. Retinoids in the treatment of skin aging: an overview of clinical efficacy and safety. Clin Interv Aging. 2006;1(4):327–348.
  10. Lim HW, Arellano-Mendoza MI, Stengel F. Current challenges in photoprotection. J Am Acad Dermatol. 2017;76(3S1):S91–S99.
  11. Hughes MCB, Williams GM, Baker P, Green AC. Sunscreen and prevention of skin aging: a randomized trial. Ann Intern Med. 2013;158(11):781–790.
  12. Ou-Yang H, Stanfield J, Cole C, Appa Y, Rigel D. High-SPF sunscreens (SPF ≥ 70) may provide ultraviolet protection above minimal recommended levels by adequately compensating for lower sunscreen user application amounts. J Am Acad Dermatol. 2012;67(6):1220–1227.
  13. Arif T. Salicylic acid as a peeling agent: a comprehensive review. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2015;8:455–461.
  14. Dhaliwal S, Rybak I, Ellis SR, et al. Prospective, randomized, double-blind assessment of topical bakuchiol and retinol for facial photoageing. Br J Dermatol. 2019;180(2):289–296.
  15. Wan MJ, Su XY, Zheng Y, et al. Seasonal variation in the biophysical properties of forehead skin in women in Guangzhou City, China. Int J Dermatol. 2019;58(12):1461–1468.
  16. Lee SJ, Seok J, Jeong SY, Park KY, Li K, Seo SJ. Facial pores: definition, causes, and treatment options. Dermatol Surg. 2016;42(3):277–285.
  17. Makrantonaki E, Ganceviciene R, Zouboulis CC. An update on the role of the sebaceous gland in the pathogenesis of acne. Dermatoendocrinol. 2011;3(1):41–49.